Nov 27, 2010
Nov 9, 2010
Manguinhos Complex
Rio de Janeiro, Brazil
Jorge Mario Jáuregui / Metrópolis Porjectos Urbanos
Overview
Rio de Janeiro’s Manguinhos district, a large urban area in the north of the city, is the site of around ten favelas, informal settlements in which some twenty-eight thousand people live in close proximity to industrial plants. The inhabitants suffer from a very high crime rate and a lack of public space and community facilities. Jorge Mario Jáuregui is a pioneer and advocate in the field of slum upgrading. In 1993 he started working with Rio’s Favela-Bairro program, which has reached out to hundreds of thousands of favela dwellers through small interventions. In 2005 the city commissioned Metrópolis Projetos Urbanos, Jáuregui’s firm, to undertake an urban-planning study of Manguinhos. The architects conducted interviews and hearings with the district’s inhabitants and representatives to understand both their immediate concerns and their long-term requirements, developing a detailed analysis of the area.
The result is a plan for the elevation of a major rail line adjacent to the district’s main road and the creation of a long public park in the space beneath. Raising the rail line will remove a physical and psychological barrier between Manguinhos and Rio at large and create a new public amenity equipped with scenic walkways, bicycle paths, and athletic fields. The park will be a central meeting place, thus enabling social connections. The architects have limited the number of people who will need to be relocated during construction and have incorporated replacement housing into the design. The project represents a new approach to slum upgrading: the entire community enjoys new infrastructure, and existing social networks remain largely untouched.
Oct 31, 2010
TVXS _2010 | Άρθρο "Έκτος από τις Εκλογές, υπάρχουν και οι Άστεγοι"
Την στιγμή που η εκλογολογία φουντώνει, με τις κυριακάτικες εφημερίδες να εξετάζουν τα σενάρια σχηματισμού κυβερνήσεων σε περίπτωση πρόωρων εκλογών, όλο και περισσότεροι Αθηναίοι καταφεύγουν στα συσσίτια των δήμων και στους ξενώνες για τους αστέγους. Και όπως μαρτυρούν οι εικόνες από την κάμερα του Tvxs, δεν πρόκειται πλέον για τους ...συνήθεις φτωχούς, αλλά για ανθρώπους της μεσαίας τάξης που σταδιακά καταστρέφεται.
Οι άστεγοι της Αθήνας πολλαπλασιάζονται με ρυθμούς που συναγωνίζονται τις αυξήσεις των τιμών και τον πληθωρισμό. Ο Δημήτρης είναι γύρω στα 40 και δεν φανταζόταν ποτέ ότι κάποια στιγμή θα κατέληγε χωρίς δουλειά και χωρίς χρήματα. "Κοιμάμαι μέσα σε αυτο το σαραβαλάκι", λέει στο Tvxs δείχνοντας το αυτοκίνητο του. "Ημουν οδηγός σε μια μεγάλη εταιρεία αλλά μας απέλυσαν όλους. Ελοιωσα τα παπούτσια μου τρέχοντας από δω και απο εκει, αλλά δεν μπόρεσα να βρώ δουλειά. Δεν είχα να πληρώσω το νοίκι και βρέθηκα μόνος, με το μόνο περιουσιακό μου στοιχείο. Αυτό το αυτοκινητάκι. Πάλι καλά,αλλά δεν ξέρω τι θα γίνει μόλις πιάσουν τα κρύα. Ευτυχώς, προς το παρόν, που ο παπάς σε μια εκκλησία στο Μπραχάμι με αφήνει να πλυθώ και μου δίνει ένα πιάτο φαί".
Πολλοί απ αυτούς που αναζητούν τροφή καταφεύγουν στα συσσίτια ανθρωπιστικών οργανώσεων ή δήμων. Στο ίδρυμα Αστέγων του Δήμου Αθηναίων, απ όπου και οι εικόνες στο βιντεο, η άνοδος της ζήτησης για το πλαστικό μπολ με τη σούπα ή το κοτόπουλο θυμίζει τα ...spread των ελληνικών ομολόγων. Σϋμφωνα με τον κύριο Σκιαδά, αντιδήμαρχο και πρόεδρο του Ιδρύματος . από 1.200 συσσίτια του 2005 έχουμε φτάσει σήμερα στα 4.500. Το 85% περίπου των ανθρώπων που ζητούν βοήθεια είναι Ελληνες και οι υπόλοιποι μετανάστες και πρόσφυγες. Οταν περάσει κανείς το σκαλοπάτι του συσσίτιου ή των ξενώνων για αστέγους, όλοι είναι ίσοι..
Εν τω μεταξύ, καθώς όλοι και περισσότεροι άνθρωποι γίνονται φτωχότεροι,όσοι διαθέτουν κεφάλαιο αγοράζουν σε χαμηλές τιμές ακίνητα, σε περιοχές που θεωρούνται σήμερα υποβαθμισμένες λόγω της παρουσίας μεταναστών ή αστέγων. H σημερινή "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" αναφέρεται στη σκόπιμη υποβάθμιση περιοχών από κτηματομεσιτικές, με τη συνδρομή ακόμη και ΜΚΟ, με στόχο την αγορά γης σε εξευτελιστικές τιμές και τη μεταπώληση έπειτα από επιχειρήσεις ανάπλασης.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα σε περιοχές όπως το Μεταξουργείο, τον Κεραμικό, τα στενά γύρω από την Ομόνοια, στα στενά της Πειραιώς, στους κάθετους δρόμους της Αχαρνών, αλλά και στον Άγιο Παντελεήμονα βρίσκεται σε εξέλιξη ένα συγκεκριμένο project που φέρει τον τίτλο «εξευγενισμός» και έχει ήδη εφαρμοστεί σε αμερικανικές και ευρωπαϊκές πόλεις. Το project προσβλέπει στην αναμόρφωση υποβαθμισμένων περιοχών μέσω της εισροής ιδιωτικών κεφαλαίων.
Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα της Property LTD για πέντε περιοχές της Αθήνας, η οποία φέρει τον τίτλο «Πέντε περιοχές όμηροι της υποτιμητικής κερδοσκοπίας», αποκαλύπτει πως η άνοδος των δεικτών εγκληματικότητας κατά μία ποσοστιαία μονάδα ρίχνει το κόστος των ακινήτων κατά 0,5 μονάδες. Αντίστοιχα, σε κατοικίες μεγάλης ηλικίας και χαμηλού ορόφου, η αύξηση της εγκληματικότητας κατά μία μονάδα ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση του κόστους ακόμη και κατά δύο μονάδες.
Όπως αναφέρει η «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», σύμφωνα με τους ειδικούς, σε αυτούς τους αριθμούς βρίσκεται η βάση του «σκληρού παιχνιδιού» που γίνεται σε περιοχές όπως το Μεταξουργείο, αλλά και ο Άγιος Παντελεήμονας.
Μάλιστα, έκθεση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αναφέρει ότι «η βάση της διαδικασίας του εξευγενισμού βρίσκεται στην υποβάθμιση κεντρικών περιοχών των πόλεων και συνεπώς στην υποτίμηση καιαπαξίωση του επενδεδυμένου στη γη κεφαλαίου σε αυτές τις περιοχές». Στην έκθεση σημειώνεται ότι «κάποιες φορές μάλιστα η εγκατάσταση μεταναστών και η απαξίωση του κτισμένου περιβάλλοντος υποβοηθούνται από τους επροσώπους του κτηματικού κεφαλαίου εξυπηρετώντας συγκεκριμένες σκοπιμότητες».
Τέλος, η εφημερίδα αναφέρεται σε καταγγελίες από κατοίκους του Μεταξουργείου πως μικροιδιοκτήτες και κάτοικοι της περιοχής έχουν μπει στο στόχαστρο κτηματομεσιτών με στόχο «τη συνένωση των ακινήτων κει των μικρών ιδιόκτητών περιουσιών σε μεγάλες». Οι κάτοικοι στις καταγγελίες τους εμπλέκουν ακόμη και ΜΚΟ, οι οποίες έχουν συσταθεί από κάτοικους διαφόρων περιοχών και χρηματοδοτούνται από μεγαλοϊδιοκτήτες Real Estate.
Oct 24, 2010
Το Βήμα | Άρθρο "Γκέτο, περιχαράκωση ή συνύπαρξη;" [Ν. Μουζέλης]
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η παγκόσμια κρίση εντείνει την αντιπαράθεση μεταξύ γηγενών και μεταναστευτικών ομάδων σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες. Ο μετανάστης, κυρίως στο φαντασιακό των λαϊκών στρωμάτων αλλά όχι μόνο, γίνεται αποδιοπομπαίος τράγος. Ευθύνεται για την υψηλή ανεργία, για την επιδείνωση των υπηρεσιών του κοινωνικού κράτους, για την άνοδο της εγκληματικότητας κτλ. Με αυτόν τον τρόπο τα θετικά αποτελέσματα της μετανάστευσης αγνοούνται και ο ιδεολογικός λόγος της άκρας Δεξιάς μεταφέρει το βάρος της ευθύνης για τη σημερινή δυσπραγία από τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό στην πολυπολιτισμικότητα, στην εξάλειψη της ομογενοποιημένης εθνικής κουλτούρας. Παρ΄ όλα αυτά, όμως, η πολυπολιτισμικότητα όχι μόνο δεν θα εξαφανιστεί αλλά σίγουρα θα ενταθεί στα χρόνια που έρχονται. Δύο είναι οι βασικοί λόγοι για αυτό.
Παγκοσμιοποίηση
Σε έναν κόσμο όπου η αλληλεξάρτηση όλων των χωρών του πλανήτη αυξάνεται γεωμετρικά και όπου πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποσιτίζονται είναι αδύνατον ο Βορράς να αναχαιτίσει το ρεύμα των πολιτικά κατατρεγμένων και πεινασμένων του Νότου- ανθρώπων που προσπαθούν να αποφύγουν την απόλυτη εξαθλίωση, διεισδύοντας στο Club των πλουσίων. Ακόμη και η πιο αυστηρή περιφρούρηση των συνόρων δεν μπορεί να σταματήσει τις μεταναστευτικές ροές από τον τρίτο στον πρώτο κόσμο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι πλούσιες χώρες αντιμετωπίζουν το εξής δίλημμα: είτε να καταλύσουν τις δημοκρατικές ελευθερίες και να επιβάλουν ημιαστυνομικά καθεστώτα είτε να δεχθούν την, μέσα σε λογικά όρια, εντεινόμενη πολυπολιτισμικότητα ως μια αναπόφευκτη κατάσταση που από τη μια μεριά δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, αλλά από την άλλη, όταν αντιμετωπίζεται με έναν δημοκρατικό και κοινωνικά δίκαιο τρόπο, συμβάλλει σημαντικά στην οικονομία, στην κοινωνία και στον πολιτισμό μιας χώρας.
Ενας δεύτερος λόγος για τον οποίον η πολυπολιτισμικότητα δεν μπορεί να εξαλειφθεί ή να περιθωριοποιηθεί είναι πως έχει γερές ρίζες (και λόγω της αποικιοκρατίας και λόγω της ανάγκης των κατεστραμμένων από τον πόλεμο δυτικοευρωπαϊκών οικονομιών από φθηνή εργασία- κυρίως στην πρώιμη μεταπολεμική περίοδο). Στον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ού η άνοδος του σοβινιστικού εθνικισμού και η ιδέα πως το έθνος-κράτος πρέπει να έχει μία γλώσσα, μία θρησκεία και μία κουλτούρα οδήγησε στη βίαιη «ομογενοποίηση» του πληθυσμού. Οδήγησε σε πρακτικές που κυμαίνονταν από τη συστηματική εξαφάνιση της κουλτούρας των μειονοτήτων ως τη μαζική εξόντωση πληθυσμών (π.χ. η γενοκτονία των Αρμενίων στην Τουρκία). Αυτού του είδους η βάρβαρη ομογενοποίηση δεν είναι δυνατή σήμερα στον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο. Τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορεί να μη γίνονται σεβαστά παντού (π.χ. Ιράκ), αλλά τα προγράμματα των ρατσιστών και των εθνοκαπήλων για «εθνική κάθαρση» αποτελούν φαντασιώσεις. Με βάση τα παραπάνω το βασικό πρόβλημα δεν είναι αν η πολυπολιτισμικότητα θα εξαφανιστεί ή περιθωριοποιηθεί. Το βασικό πρόβλημα είναι τι μορφές θα πάρει στο μέλλον.
Τρεις μορφές
Μια πρώτη μορφή είναι αυτή της πολιτισμικής γκετοποίησης. Σε αυτήν την περίπτωση η μειονότητα περιχαρακώνεται, κλείνεται στον εαυτό της, είτε λόγω εξωτερικών πιέσεων (π.χ. εχθρι κή στάση του γηγενούς πληθυσμού, περιθωριοποίηση μέσω των μηχανισμών της αγοράς ή του κράτους) είτε λόγω επιλογής (π.χ. εθνοθρησκευτικές μειονότητες που θέλουν να αποφύγουν τα «ελευθέρια», κοσμικά, δυτικά ήθη).
Ενας δεύτερος τύπος πολυπολιτισμικότητας χαρακτηρίζεται από την καταπιεστική στρατηγική μιας κυβέρνησης που προσπαθεί να εμποδίσει την αναπαραγωγή της μειονοτικής κουλτούρας (π.χ. η κατάσταση των Κούρδων, κυρίως πριν από τη διακυβέρνηση Ερντογάν). Μια ηπιότερη μορφή πολιτισμικής καταπίεσης μπορεί να αποσκοπεί όχι στην εξάλειψη της μειονοτικής κουλτούρας αλλά στην κατάργηση συγκεκριμένων πολιτιστικών δικαιωμάτων (π.χ. το δικαίωμα του εθνοτικού αυτοπροσδιορισμού της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη ή το δικαίωμα της χρήσης της ισλαμικής μαντίλας στη Γαλλία).
Μια τρίτη μορφή πολυπολιτισμικότητας θα μπορούσε κανείς να την αποκαλέσει πολυλογική ή, για να χρησιμοποιήσω την ορολογία του Χάμπερμας, «επικοινωνιακή». Η πολυπολιτισμικότητα που έχει μια επικοινωνιακή/πολυλογική βάση σέβεται την αυτονομία και την εσωτερική λογική των επί μέρους πολιτισμικών παραδόσεων, επιμένοντας παράλληλα να χτίζει αμφίδρομες γέφυρες μεταξύ τους, δηλαδή να διαμορφώνει μια lingua franca, με τη βοήθεια της οποίας κάθε πολιτισμική λογική θα μπορεί να «μεταφράζεται» και να επικοινωνεί με τις υπόλοιπες.
Οι περιορισμοί
Η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης αποτελεί ένα παράδειγμα συνύπαρξης διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων. Σεβασμός που πρέπει να συμβαδίζει με την καθολική αποδοχή στα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα Μια τέτοια lingua franca θα πρέπει να βασίζεται όχι μόνο στην αρχή του αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων αλλά και στην επίγνωση ότι η ειρηνική και δημιουργική συνύπαρξη διαφορετικών παραδόσεων συνεπάγεται και ορισμένους περιορισμούς στην πολιτισμική αυτονομία. Σε μια δημοκρατικά διοικούμενη πολυπολιτισμική κοινωνία, η πολιτισμική αυτονομία περιορίζεται από δύο παράγοντες. Πρώτον, από τις δημοκρατικές εκείνες αξίες που κάνουν κατ΄ αρχήν εφικτό τον πολιτισμικό πλουραλισμό και, δεύτερον, από τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία αν και θεσμοθετήθηκαν σε μαζική κλίμακα, πρώτη φορά στη Δύση, έχουν αποκτήσει σήμερα διαπολιτισμικό, οικουμενικό χαρακτήρα. Αυτό που θέλω να πω με το παραπάνω είναι ότι ο σεβασμός για την αυτονομία μειονοτικών πολιτισμικών παραδόσεων δεν μπορεί να εκτείνεται ως την ανοχή, για παράδειγμα, της απόλυτης ανδροκρατίας μέσα στην οικογένεια, την κλειτοριδεκτομή, τη θρησκευτική παρότρυνση σε τρομοκρατικές πράξεις κτλ.
Οι τρεις αυτέςμορφές πολυπολιτισμικότητας αποτελούν «ιδεώδεις τύπους», με την έννοια ότι δεν υφίστανται στην απόλυτα καθαρή εκδοχή τους. Οι υπαρκτές καταστάσεις αποτελούν μείγματα στοιχείων που προέρχονται και από την γκετοποιημένη, και την καταπιεστική και την επικοινωνιακή πολυπολιτισμικότητα- μείγματα μέσα στα οποία, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ένα από τα στοιχεία είναι κυρίαρχο. Με βάση αυτή τη διαπίστωση νομίζω ότι η κυριαρχία της επικοινωνιακής πολυπολιτισμικότητας που συνάδει με τη λογική των δημοκρατικών δικαιωμάτων είναι, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, πολύ δύσκολο να επιτευχθεί κάτω από τις σημερινές συνθήκες. Η νεοφιλελεύθερη παγκόσμια τάξη πραγμάτων σαφώς ευνοεί την παραπέρα ανάπτυξη ενός μείγματος γκετοποιημένης και καταπιεστικής πολυπολιτισμικότητας.
Ο κ. Νίκος Μουζέλης είναι ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας LSΕ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» στις 24/10/2010
Source_ http://tvxs.gr/node/69013