Καθημερινή _2008 | Άρθρο "Ο Χάρτης των Μεταναστών στην Αθήνα" [Τ. Καραϊσκάκη]

Η μεγάλη διασπορά τους σε γειτονιές όπου κατοικούν και πολλοί Ελληνες αποτρέπει τα φαινόμενα αποκλεισμού και γκετοποίησης.

Οι μισοί μετανάστες της Ελλάδας (περί τους 800.000 είναι καταγεγραμμένοι επίσημα) κατοικούν στην Αττική. Απ’ αυτούς, το 40% μένει στον δήμο Αθηναίων. Στην καρδιά της μητρόπολης. Γύρω από πλατείες και σταθμούς, μέσα σε υπόγεια και χαμηλούς ορόφους κακοσυντηρημένων πολυκατοικιών, σε παλιά προσφυγικά, σε αυθαίρετα, σε ερειπωμένα εργοστάσια, ανακατεμένοι με τους ντόπιους (αποτελούν το 19% του συνολικού πληθυσμού του δήμου Αθηναίων) και ταυτόχρονα συσπειρωμένοι σ’ έναν κυκεώνα από γειτονιές πολλών και διαφορετικών εθνοτήτων. Το ότι μένουν στο κέντρο αποτελεί μία από τις αιτίες που δεν έχουν αποκλειστεί κοινωνικά, που δεν έχουν φτιάξει γκέτο. Σε αυτά τα συμπεράσματα έχει καταλήξει μελέτη που διενήργησε (2005 – 07) επιστημονική ομάδα του τομέα Πολεοδομίας – Χωροταξίας του ΕΜΠ, με υπεύθυνη την καθηγήτρια κ. Ντίνα Βαΐου.

Στην Αττική ζουν, με βάση την τελευταία απογραφή, 376.732 αλλοδαποί. Στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Πρωτευούσης διαμένουν οι 321.280. Το 44% αυτών (140.626) κατοικούν στον δήμο Αθηναίων· ο δήμος Πειραιά έχει απορροφήσει το 5%, το Περιστέρι το 3,2% και η Καλλιθέα το 2,9%. Αθήνα, δυτικές εργατικές συνοικίες και Πειραιάς συγκεντρώνουν τα 2/3 των αλλοδαπών του Λεκανοπεδίου. Στα βορειοανατολικά και νότια προάστια των υψηλών εισοδημάτων κατοικεί ποσοστό μεταναστευτικού πληθυσμού περίπου όσο και στις «μικτές» περιοχές μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων γύρω από τον Δήμο Αθηναίων (15,7% έναντι 15,9%).

Στις γειτονιές των μεταναστών συνυπάρχουν πολλές εθνότητες. Εμπορικά μαγαζιά με ξενικές επιγραφές, τόποι λατρείας και συναντήσεων, Ιντερνετ- καφέ και call centers συγκροτούν πολυπολιτισμικούς χώρους όπου, ωστόσο, παραμένει μεγάλος αριθμός ντόπιων, ανατρέποντας την υπόθεση περί δημιουργίας «γκέτο».

Η διπλή καθημερινότητα ντόπιων και αλλοδαπών

«Οι κοινότοπες αναπαραστάσεις στις κεντρικές γειτονιές της Αθήνας υπογραμμίζουν συνήθως τις αρνητικές πλευρές της αστικής ανάπτυξης: υψηλές πυκνότητες, ρύπανση, προβλήματα κυκλοφορίας και στάθμευσης, κ.ο.κ. Σπάνια αναφέρεται η ζωντάνια και η κοινωνική πολυσυλλεκτικότητα του αστικού περιβάλλοντος, όπου διαδοχικά κύματα μεταναστών βρήκαν τρόπους ένταξης στη ζωή της πόλης», σημειώνουν η επιστημονική υπεύθυνη της έρευνας καθηγήτρια κ. Ντίνα Βαΐου και η ερευνήτρια του ΕΜΠ, δρ Φωτεινή Τούντα. «Πυκνοκτισμένες γειτονιές, κοντά στο κέντρο, εύκολα προσπελάσιμες, προσέφεραν στους νέους κατοίκους τον πλούτο ενός ιστορικά διαμορφωμένου αστικού περιβάλλοντος και ενός οικονομικά προσιτού κτιριακού αποθέματος. Σε αντίθεση με πολλές πόλεις του ευρωπαϊκού Βορρά, η Αθήνα “δεν έστειλε” τους μετανάστες σε απομονωμένες περιφέρειες», αλλά τους συγκράτησε σε κεντρικές συνοικίες που εξυπηρετούνται πολύ ικανοποιητικά από τα μέσα μαζικής μεταφοράς, με έντονο ακόμη το ντόπιο στοιχείο.

Οι πρακτικές γυναικών

Στο επίκεντρο της έρευνας τέθηκαν οι καθημερινές πρακτικές γυναικών, μεταναστριών και ντόπιων και οι τρόποι με τους οποίους οι πρακτικές αυτές διαπλέκονται, μέσω της σχέσης εργοδότριας– εργαζομένης. «Με τις δραστηριότητές τους, οι μετανάστριες διαμορφώνουν και αποκαλύπτουν “γυναικεία τοπία κατοίκησης”, τη συγκρότηση τόπων–μέσα–σε–τόπους, στην πόλη και τις γειτονιές όπου επιχειρούν να διαμορφώσουν μια νέα καθημερινότητα», συνεχίζουν οι κ. Βαΐου και Τούντα. «Δημόσιοι χώροι ζωντανεύουν από παιδιά, μητέρες, πατεράδες, ντόπιους ηλικιωμένους με αλλοδαπές συνοδούς. Μετανάστριες στη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων επανασυνδέουν τους ντόπιους με τη γειτονιά. Οταν χαμηλώνουν οι ήχοι από τις δραστηριότητες των ντόπιων, συγκεντρώνονται έξω από call centers και περίπτερα για τηλεφωνήματα στους δικούς τους. Τα σχολεία έχουν μεγάλο ποσοστό μαθητικού πληθυσμού από δεκάδες χώρες, που τους τροφοδοτούν με έναν πλούτο πολιτισμικών προτύπων. Η τοπική οικονομία αναζωογονείται από την κατανάλωση και την αυξανόμενη επιχειρηματική δραστηριότητα των μεταναστών. Ενώ οι θεσμικές ρυθμίσεις συχνά διαμορφώνουν εμπόδια, οι γειτονιές λειτουργούν (ακόμη;) και ως τόποι κοινωνικής ένταξης, μέσα από τις άτυπες πρακτικές και δίκτυα αλληλοβοήθειας μεταναστών και ντόπιων».

Η ερευνητική ομάδα (Ντ. Βαΐου, επιστ. υπεύθυνη, Ε. Βαρουχάκη, Α. Γκουτίδη, Α. Καλαντίδης, Σ. Καλαντζή, Μ. Καραλή, Ρ. Κεφαλέα, Ο. Λαφαζάνη, Ρ. Λυκογιάννη, Γ. Μαρνελάκης, Α. Μονεμβασίτου, Ντ. Μπαλαφούτα, Α. Μπαχαροπούλου, Ε. Παναγούλη, Α. Παπαϊωάννου, Κ. Παπασημάκη, Φ. Τούντα, Θ. Φωτίου, Σ. Χατζηβασιλείου) έκανε επιτόπια έρευνα και καταγραφή ανά κτίριο στις γειτονιές της Κυψέλης και των Σεπολίων. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από την Ε.Ε. – Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και από Εθνικούς Πόρους – ΕΠΕΑΕΚ.

Πού «στήνουν» τα σπιτικά τους οι ξένοι

Στον Δήμο Αθηναίων ζει το 40% του μεταναστευτικού πληθυσμού της Αττικής. Το 51% των μεταναστών είναι Αλβανοί, το 5% Πολωνοί, το 3,8% Βούλγαροι και ακολουθούν άλλες εθνικότητες από Ασία και Αφρική. Οι γυναίκες αποτελούν στον Δήμο Αθηναίων το 48,5% του μεταναστευτικού πληθυσμού.

Οι πιο πυκνές συγκεντρώσεις παρατηρούνται στα δυτικά της Ομόνοιας, μεταξύ της Γ΄ Σεπτεμβρίου και των γραμμών του τρένου και από την Ευριπίδου μέχρι το ύψος της Ιουλιανού. Εκεί βρίσκονται οι «πύλες εισόδου και εξόδου» της πόλης (σταθμοί Λαρίσης και Πελοποννήσου) και πληθώρα φτηνών ξενοδοχείων, προσωρινοί χώροι υποδοχής για τους νεοφερμένους. Πάνω από την Ιουλιανού, οι συγκεντρώσεις συνεχίζονται αραιότερες, κατά μήκος της Αριστοτέλους, της Αχαρνών και των γραμμών του ηλεκτρικού μέχρι τον Αγ. Λουκά στα Πατήσια. Πυκνές συγκεντρώσεις περιορισμένης έκτασης, παρατηρούνται σε Παγκράτι, Κουκάκι και γύρω από το Σύνταγμα.

Σύμφωνα με την έρευνα, υπάρχουν οι εξής διαφοροποιήσεις μεταξύ των μεταναστευτικών ομάδων:

- Ο αλβανικός πληθυσμός μετακινείται πλέον από την Ομόνοια και το Μεταξουργείο προς τον Αγ. Παντελεήμονα, τα Κ. Πατήσια, την Α. Κυψέλη, κ.ά. Γενικά, παρατηρείται διασπορά των Αλβανών στον αθηναϊκό χώρο και δεν έχουν σχηματιστεί αλβανικές γειτονιές.

- Ο πολωνικός πληθυσμός έχει δημιουργήσει μια δικιά του γειτονιά με μαγαζιά, εκκλησία και σχολεία, στη Μιχαήλ Βόδα, στην πλ. Βάθης και την Κυψέλη.

- Ο βουλγαρικός πληθυσμός, που είναι συσπειρωμένος γύρω από την Ομόνοια και την Πλατεία Βάθης, συνυπάρχει με άλλες μεταναστευτικές ομάδες από το πρώην ανατολικό μπλοκ.

- Οι Αφρικανοί προτιμούν περισσότερο τις γειτονιές της Κυψέλης και των Πατησίων.

- Οι μετανάστες από Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Ινδία και χώρες της Εγγύς Ανατολής έχουν αναπτύξει σχέσεις μεταξύ τους και συγκεντρώνονται γύρω από τις πλατείες Θεάτρου, Ομονοίας, Βάθης και Μεταξουργείου, όπου έχουν συγκροτήσει μία μεγάλη γειτονιά.

Source_ kathimerini.gr

Καθημερινή _06.06.2010 | Άρθρο "Οταν η Αρχιτεκτονική δεν θα είναι Αρκετή..."

Ο διαγωνισμός για την περιοχή Γεράνι προκηρύσσεται τον Ιούνιο, αλλά όλοι συμφωνούν ότι το Κέντρο χρειάζεται πολλά περισσότερα.

_του Δημήτρη Ρηγόπουλου

Η εξαγγελία της παρέμβασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής στο Γεράνι της Ομόνοιας, εκεί που χτυπά η καρδιά της πιο εξαθλιωμένης Αθήνας, ήταν η πρώτη καλή είδηση για τους απελπισμένους κατοίκους και επαγγελματίες της ευρύτερης περιοχής της πλατείας Θεάτρου εδώ και πολλά χρόνια. Στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό, που θα επισημοποιηθεί σε λίγες ημέρες, προβλέπεται η πεζοδρόμηση της οδού, της πλατείας και της οδού Διπλάρη (ενός μικρού δρόμου χωρίς κίνηση, κάθετο στην οδό Θεάτρου). Θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο πεζόδρομων στο εσωτερικό της περιοχής, που θα συνδυαστεί με υπάρχοντα δίκτυα πεζόδρομων και οδών, σε συνδυασμό με επεμβάσεις σε επιλεγμένες Στοές. Ο τελικός στόχος είναι ένας ευρύτερος πεζοδρομημένος χώρος με αυξημένες επιφάνειες πρασίνου, βιοκλιματική προσέγγιση και διαφορετική λειτουργία.

Παρά την ένταση της αστυνόμευσης, η πλατεία Θεάτρου εξακολουθεί να είναι βουτηγμένη σε μια πρωτοφανή κρίση με χαρακτηριστικά κοινωνικής αποτελμάτωσης.

Πρώτη η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής αναγνώρισε ότι ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός δεν φτάνει. Παράλληλα με τον διαγωνισμό οργανώνει ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης με στόχο την προσέγγιση όσων διαβιούν ή χρησιμοποιούν την περιοχή και την εμπλοκή τους στο πρόγραμμα αναβάθμισης και το άνοιγμα της περιοχής σε μια μικρής κλίμακας επιχειρηματικότητα και παράλληλη ανάπτυξη της κοινωνικής κατοικίας. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: Μπορεί η Αρχιτεκτονική να δώσει απαντήσεις στο κοινωνικό Νταχάου που στήθηκε στην πλατεία Θεάτρου κάτω από τη μύτη μας;

«Δεν έχουμε χρόνο»

Ο κ. Μάκης Κωστίκας είναι αρχιτέκτονας. Διατηρεί, μάλιστα, το γραφείο του στη «φωλιά του κούκου», καθώς αποφάσισε πριν από δέκα χρόνια, μαζί με τους συνεργάτες του, να «κατηφορίσουν» σ’ ένα κομμάτι της Αθήνας όταν ακόμα συγκέντρωνε υψηλές προσδοκίες. Οταν τα πράγματα άρχισαν να εξελίσσονται πολύ διαφορετικά, συμμετείχε ενεργά στις επιτροπές κατοίκων και επαγγελματιών της περιοχής. Eπιπλέον, ανέλαβε μαζί με τα τρία άλλα αρχιτεκτονικά γραφεία που εδρεύουν στη γειτονιά, πρωτοβουλία εκπόνησης μελέτης προκειμένου η πλατεία Θεάτρου να μετατραπεί στην πρώτη βιοκλιματική πλατεία του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Η σύνταξη της μελέτης δεν προχώρησε ύστερα από ένα πολύ αρχικό στάδιο, καθώς δεν υπήρξε οικονομική συνδρομή ούτε από το κράτος αλλά ούτε και από την ιδιωτική πρωτοβουλία με τη μορφή χορηγίας. Τώρα ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός θα δώσει το τελειωτικό χτύπημα στο εγχείρημα.

«Δεν διαφωνούμε με τον διαγωνισμό, φαίνεται ότι στήνεται σε σωστές βάσεις. Το πρόβλημα είναι ο χρόνος». Ο κ. Κωστίκας μιλάει εδώ για τον εαυτό του και τους συνεργάτες του στο γραφείο. «Δεν σας κρύβω ότι ψάχνουμε να φύγουμε. Χθες μου την “έπεσαν” δύο τύποι στον δρόμο. Τις προάλλες ένας πελάτης μας αρνήθηκε να κατέβει από το ταξί και μας παρακάλεσε να μεταφέρουμε τη συνάντησή μας στο δικό του γραφείο. Προσπαθώ να πω ότι σε δύο χρόνια, όταν ο διαγωνισμός θα έχει προχωρήσει, δεν θα υπάρχει τίποτα εδώ. Η πλατεία Θεάτρου βρίσκεται σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και χρειάζονται άμεσες παρεμβάσεις που θα αναχαιτίσουν το κύμα φυγής που παρατηρείται σήμερα».

«Τον δικό μας δρόμο»

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του διαγωνισμού, η ΕΑΧΑ (Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων και Αναπλάσεις) που έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στην υπόθεση της περιοχής, βρίσκεται σε επαφή με αρχιτέκτονες και θεωρητικούς, για να εμπλουτιστεί η δεξαμενή σκέψης για τα επόμενα αναγκαία βήματα.

Ο Αλέξανδρος Βαΐτσος (γραφείο DECCA) πιστεύει ότι η Αθήνα οφείλει να ανακαλύψει τον δικό της δρόμο για να διαχειριστεί την ανθρωπολογική βόμβα που έχει στα χέρια της. Πιστεύει ότι θα πρέπει να διδαχθούμε από τα λάθη άλλων πόλεων όπως το Παρίσι, που δημιούργησε γκέτο μεταναστών στα προάστια, κρύβοντας το πρόβλημα κάτω από το χαλί, με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα που είδαμε στην εξέγερση των banlieues.

Προτείνει την ανάπλαση της πλατείας της Βαρβακείου Αγοράς (σ.σ. είχε αναπλαστεί πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες και σήμερα δεν βλέπεται) καθώς ο κύριος άξονας που τη διατρέχει είναι εντελώς αποκομμένος από την πόλη. Προτείνει την αγορά του αδόμητου οικοπέδου στη συμβολή των οδών Επικούρου, Ευριπίδου και Διπύλου, που σήμερα χρησιμοποιείται ως ιδιωτικός χώρος στάθμευσης, έτσι ώστε να αποδοθεί στην πόλη ένας νέος δημόσιος χώρος με πιθανή παράλληλη κατασκευή υπόγειου πάρκινγκ για την αποσυμφόρηση των δρόμων από τα σταθμευμένα αυτοκίνητα προς όφελος της κίνησης των πεζών.

«Η ενοποίηση των παραπάνω στοιχείων μέσω της μερικής πεζοδρόμησης των οδών Ευριπίδου, Επικούρου, Κορίνης και Θεάτρου θα δημιουργούσε ένα ζωτικό σύνδεσμο μεταξύ των οδών Αθηνάς και Πειραιώς». Ο Αλέξανδρος Βαΐτσος δίνει έμφαση στη γρήγορη υλοποίηση της παρέμβασης. «Το θέμα πρέπει να εκφραστεί με τρόπο που να βάζει σωστές βάσεις για την εύκολη και γρήγορη υλοποίησή του. Πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη δέσμευση για το ποσό που είναι διατεθειμένο το κράτος να επενδύσει στην παρέμβαση καθώς και ένας μηχανισμός κοστολόγησης των προτάσεων που θα περάσουν στον τελικό γύρο κρίσης».

«Να τολμήσουμε»

«Οταν η αρχιτεκτονική εξαντλείται σε πεζοδρομήσεις και ανακαινίσεις κτιρίων, κάνει περισσότερο κακό παρά καλό», πιστεύει η αρχιτέκτονας Μαρία Θεοδώρου, μέλος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού «SARCHA». «Κι αυτό γιατί η αρχιτεκτονική εμφανίζεται σαν μια περιττή πολυτέλεια την ίδια ώρα που τα προβλήματα δεν λύνονται». Η Μαρία Θεοδώρου πιστεύει ότι εδώ που φτάσαμε πρέπει να πάμε στη ρίζα του κακού, να τολμήσουμε. «Πριν φτάσουμε στην αρχιτεκτονική οφείλουμε να δούμε τι έχουμε στα χέρια μας. Στην πλατεία Θεάτρου και στη γύρω περιοχή έχει διαμορφωθεί μια εκρηκτική κατάσταση, την οποία έχουμε υποχρέωση να διαχειριστούμε».

Πώς επεμβαίνεις σε μια περιοχή παραδομένη στο κοινό έγκλημα, με ελάχιστους μόνιμους κατοίκους και εκατοντάδες απελπισμένους μετανάστες; «Είναι θέμα επιλογών. Αυτούς τους ανθρώπους είτε θα τους πας λίγο πιο πέρα χωρίς να λύνεις κανένα πρόβλημα, είτε βλέπεις πώς μπορείς να τους αξιοποιήσεις. Στην περιοχή διαβιούν άνθρωποι που στην πλειονότητά τους γίνονται αντιληπτοί ως ανθρώπινα “απορρίμματα” και όχι ως δυναμικός πόρος και κατά συνέπεια περιθωριοποιούνται συνεχώς και ωθούνται στην παραβατικότητα, ενώ θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο μιας εντόπιας “επιχειρηματικότητας” μικρής κλίμακας».

Οι φήμες για υποβάθμιση

Στον απόηχο της έντονης δημοσιότητας που τύλιξε την ευρύτερη περιοχή, κυκλοφόρησε η φήμη ότι στην πλατεία Θεάτρου στήνονται «μεγάλα κόλπα» από ισχυρούς παίκτες του αθηναϊκού real estate. Η συγκεκριμένη φημολογία που συντηρείται μέχρι σήμερα έκανε λόγο για εσκεμμένη πολιτική υποβάθμισης της γειτονιάς προκειμένου να πέσουν οι τιμές των ακινήτων και να επωφεληθούν όσοι «μεγαλοκαρχαρίες» του αθηναϊκού real estate επιθυμούσαν να επενδύσουν αγοράζοντας σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. Την υιοθέτησε, μάλιστα, εν μέρει και ο ίδιος ο δήμαρχος Αθηναίων Νικήτας Κακλαμάνης στην κατάθεσή του στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής, χωρίς πάντως να προσκομίσει περαιτέρω στοιχεία.

Στην πραγματικότητα, τον τελευταίο χρόνο όσοι αγωνίζονται να «ξεφορτωθούν» ιδιοκτησίες στην περιοχή τα βρίσκουν μπαστούνια. Το Ιδρυμα Σαμούρκα, για παράδειγμα, που εδρεύει στην πλατεία Θεάτρου, επιχειρεί να πουλήσει ή και να ενοικιάσει ιδιοκτησία του χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Σε άλλη περίπτωση, η δημοπρασία πώλησης ακινήτου πάλι επί της πλατείας, με τιμή εκκίνησης μικρότερη της αντικειμενικής του αξίας, δεν κατόρθωσε να προσελκύσει ούτε έναν ενδιαφερόμενο. Στην ίδια αξιοθρήνητη κατάσταση βρίσκεται τα τελευταία δύο χρόνια και το (κάποτε) ανακαινισμένο νεοκλασικό, στη συμβολή της οδού Θεάτρου με τη Σωκράτους, το οποίο, σύμφωνα με σχετική επιγραφή, δίδεται προς εκμετάλλευση.

Source_ http://news.kathimerini.gr/

Καθημερινή _07.10.2010 | Άρθρο "Οι Παροικίες Αλλοδαπών στην Αθήνα"

Εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες, μόνιμοι και παράνομοι, από δεκάδες χώρες κατοικούν στο Λεκανοπέδιο συνδιαμορφώνοντας ένα πολύχρωμο όσο και πολύπλοκο μωσαϊκό. Το μεγαλύτερο αριθμητικά τμήμα των μεταναστών βρίσκεται στον δήμο των Αθηναίων (σχεδόν ένας στους δύο) ενώ παράλληλα, το κέντρο της πρωτεύουσας τα τελευταία χρόνια υποδέχεται και στη συνέχεια «διανέμει» στις γειτονιές τους περισσότερους νεοφερμένους μετανάστες, λειτουργώντας σαν... ρεσεψιόν. Από τους Αλβανούς της δεκαετίας του '90 μέχρι τους Σουδανούς της τελευταίας δεκαετίας, οι περισσότερες «φυλές» μεταναστών πέρασαν έστω και για μικρό χρονικό διάστημα από το κέντρο. Αργότερα, οι ίδιοι μετανάστες μετακινήθηκαν σε περιοχές όπως Πατήσια, Κυψέλη, Σεπόλια, «αφήνοντας χώρο» σε νεοεισερχόμενους μετανάστες.
_του Κώστα Oνισένκο



«Και σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των μεταναστών της Αθήνας μένει σε περιοχές γύρω από το κέντρο», σχολιάζει στην «Κ» ο αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, κ. Θωμάς Μαλούτας, ο οποίος υποστηρίζει ότι η υποβάθμιση αυτών των περιοχών ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, από την εποχή της αντιπαροχής. «Μετανάστες μένουν σε πολυκατοικίες εκείνης της περιόδου, τις οποίες εμείς απαξιώσαμε. Οι περιοχές ήταν ήδη υποβαθμισμένες. Ακριβώς γι' αυτό το λόγο προσείλκυσαν τους μετανάστες, καθώς είχαν χαμηλά ενοίκια», εξηγεί ο ίδιος.

Οσο περισσότερα χρόνια μένουν οι μετανάστες στην Ελλάδα και εντάσσονται στο εργατικό δυναμικό της χώρας, τόσο μετακινούνται ολοένα πιο μακριά από το κέντρο. Δεν είναι τυχαίο ότι η μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα, οι Αλβανοί και οι Αλβανίδες έχουν διασκορπιστεί σε πολλές γειτονιές και παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά και τάση συγχώνευσης με τον ελληνικό πληθυσμό.

Από τη δεκαετία του '90 δημιουργήθηκαν μεταναστευτικές νησίδες κατοικίας μεταναστών, όπως η πολωνική γειτονιά μεταξύ Αχαρνών και Σταθμού Λαρίσης ή τα νέα στέκια των Πακιστανών στον Αγιο Ιωάννη Ρέντη. Υπάρχουν, ωστόσο, και παλαιότερες «παροικίες», οι οποίες λειτούργησαν σαν πόλοι έλξης. Στην πραγματικότητα, οι μετανάστες, ερχόμενοι στην Ελλάδα, ζουν αρχικά σε σπίτια συγγενών ή φίλων και στη συνέχεια σε κοντινή απόσταση προκειμένου να βοηθούν ο ένας τον άλλον, να εργάζονται ή να διασκεδάζουν μαζί. Ετσι εξηγείται και η ισχυρή παρουσία ομογενών από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ στην Καλλιθέα.

Πακιστανοί στη Νέα Ιωνία

Μια τέτοια μικρή κοινότητα είχαν οι Πακιστανοί στη Νέα Ιωνία, από τη δεκαετία του 1970 ακόμα. Τότε, η ζήτηση για φθηνότερα εργατικά χέρια σε εργοστάσια και βιοτεχνίες ιματισμού της περιοχής άνοιξε τις πύλες για μετανάστες από το Πακιστάν. Μελετητές ανέφεραν ότι υπήρχαν διακρατικές συμβάσεις για την εισδοχή τους, κάτι που ωστόσο φαίνεται να είναι αστικός μύθος. «Οταν ψάξαμε μέσα από τα επίσημα αρχεία προέκυψε ότι δεν υπήρξε ποτέ καμία διακρατική συμφωνία, όπως πιστεύουν αρκετοί», αναφέρει στην «Κ» ο ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ, κ. Θάνος Μαρούκης.

«Οι μετανάστες επιλέγουν περιοχές με φθηνό κτιριακό απόθεμα, με φθηνά ενοίκια. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η Κυψέλη. Οι μεσοαστοί κάτοικοί της μετακινήθηκαν σταδιακά προς τα βόρεια, με αποτέλεσμα να εγκατασταθούν εκεί πολλοί μετανάστες από την Αλβανία», συμπληρώνει στην «Κ» ο κοινωνιολόγος κ. Δημήτρης Παρσάνογλου, ερευνητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και διδάσκων στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Αλλος σημαντικός παράγοντας επιλογής είναι η απόσταση ή η πρόσβαση που έχουν οι μετανάστες στις εργασίες τους. Χαρακτηριστικά, πολλές γυναίκες από τις Φιλιππίνες και τη Σρι Λάνκα μένουν στους Αμπελοκήπους, καθώς η περιοχή έχει άμεση πρόσβαση με μέσα μαζικής μεταφοράς στα βόρεια προάστια, όπου εργάζονται ως οικιακές βοηθοί. Στους Αμπελοκήπους επίσης ζουν πολλοί Αιθίοπες, καθώς στην περιοχή λειτουργεί Κοπτική εκκλησία.

Σύμφωνα με τον κ. Μαλούτα, υπάρχουν περιοχές στην Αθήνα, με κυρίαρχο παράδειγμα την πλατεία Ομονοίας, που ναι μεν αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, ωστόσο δεν μπορούν να χαρακτηριστούν γκέτο. «Είμαστε τυχεροί που τα προηγούμενα χρόνια δεν υπήρξαν μεγάλα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας (εργατικές πολυκατοικίες), όπως σε άλλες χώρες, που στη συνέχεια υποβαθμίστηκαν και έγιναν σημείο συγκέντρωσης μεταναστευτικών ομάδων, με τη μικρότερη δυνατότητα πρόσβασης σε αξιοπρεπή κατοικία», καταλήγει ο ίδιος.

Κάλυψαν ανάγκες σε πολλούς τομείς

Η μετανάστευση δεν είναι παιδί μόνο της ανάγκης στη χώρα προέλευσης, έρχεται να καλύψει και υπαρκτές ανάγκες στη χώρα εισαγωγής. Για παράδειγμα, τα μαζικά κύματα των Αλβανών που ήρθαν στην Ελλάδα τη δεκαετία του '90 στράφηκαν προς την ανθούσα τότε οικοδομή, προς τις εργασιοβόρες αγροτικές εργασίες, ενώ μεγάλο τμήμα των γυναικών αλβανικής καταγωγής απορροφήθηκαν σαν οικιακές βοηθοί. Αλλες στράφηκαν και προς τη «βιομηχανία της διασκέδασης», κυρίως ως σερβιτόρες, καθαρίστριες, εργαζόμενες στην κουζίνα κ.λπ. Οι εισροές που ακολούθησαν από άλλες βαλκανικές χώρες, την Ανατολική Ευρώπη και την πρώην ΕΣΣΔ έφεραν στη χώρα μας πιο ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Η προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων, τα «μεγάλα έργα» της εποχής, απαίτησαν εκατοντάδες χιλιάδες φθηνά εργατικά χέρια, με αποτέλεσμα να απορροφηθούν οι μετανάστες από την Ανατολική Ευρώπη. Πολλοί ανέπτυξαν περαιτέρω δεξιότητες, εξελίχθηκαν ως τεχνίτες στους τομείς της οικοδομής, της συντήρησης σπιτιών ή των μεγάλων τεχνικών έργων, βρήκαν εργασία τα επόμενα χρόνια, αλλά δοκιμάζονται τώρα από την οικονομική κρίση.

Τα μεταναστευτικά κύματα από την Ασία (Πακιστάν, Μπανγκλαντές κ.λπ.) οδηγήθηκαν είτε στα χωράφια είτε σε παραδοσιακές βιοτεχνίες. Παραδοσιακές ασχολίες, όπως η εργασία γυναικών από τις Φιλιππίνες ως οικιακές βοηθοί, διατηρήθηκαν. Στο εμπόριο, δυναμική είναι η ανάπτυξη καταστημάτων από Κινέζους, αλλά και Ινδούς, Πακιστανούς κ.λπ. Το εμπόριο του δρόμου κρατούν οι Αφρικανοί κυρίως. Πάντως, όσοι μετανάστες εισέρχονται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια βρίσκονται αντιμέτωποι με την οικονομική κρίση, γεγονός που οδηγεί στην περιθωριοποίηση αλλά και στην παραβατικότητα.

Source_ http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_17/10/2010_419077